Sicilië

Uit Wikivoyage
Ga naar: navigatie, zoeken
Sicilië
Flag of Sicily (revised).svg
Hoofdstad Palermo
Inwoners aantal: 5.087.000
per km²: 198
Oppervlakte 25.710 km²
Hoogste punt Etna, 3323 m
Provincies Agrigento, Caltanissetta, Catania, Enna, Messina, Palermo, Ragusa, Syracuse, Trapani
Aantal gemeenten 390
Sicily in Italy.svg

Sicilië (Italiaans: Sicilia) is een eiland en een autonome regio van Italië. Het ligt in de Middellandse Zee tussen de regio Calabrië in het noordoosten, dat op het Italiaanse vasteland ligt, en het Noord-Afrikaanse land Tunesië in het zuidwesten. Met een oppervlakte van ruim 25.000 km² is Sicilië het grootste eiland van de Middellandse Zee. Het heeft iets meer dan 5.000.000 inwoners en is daarmee ook het dichtstbevolkte eiland. Sicilië heeft toeristen veel te bieden: culturele bouwwerken uit drie millennia, een adembenemend landschap met de Etna, de grootste actieve vulkaan van Europa, en, ondanks de slechte naam die de maffia het eiland heeft bezorgd, de gastvrijheid van de Siciliaanse bevolking.

Provincies[bewerken]

Provincies van Sicilië
Agrigento
Zonder twijfel behoren de archeologische overblijfselen uit de Griekse oudheid in de provincie Agrigento tot de belangrijkste toeristische attracties van Italië.
Caltanissetta
In de provincie Caltanissetta is het toerisme het minst ontwikkeld. Dit biedt kansen voor de meer avontuurlijk ingestelde toerist.
Catania
In de provincie Catania ligt de Etna (de hoogste actieve vulkaan van Europa), een van de hoogtepunten voor een bezoek aan Sicilië.
Enna
De provincie Enna is de enige van de negen provincies van Sicilië die niet aan de zee grenst. De Villa Romana del Casale uit de Romeinse tijd staat op de Werelderfgoedlijst van UNESCO.
Messina
De provincie Messina is de meest toeristische provincie van Sicilië met de badplaats Taormina en het Griekse theater als hoogtepunt.
Palermo
De provincie Palermo is een populaire toeristische bestemming. In het bijzonder de stad Palermo, met haar monumentale kunst en cultuur, en de stranden van Mondello en Cefalù.
Ragusa
De provincie Ragusa met de laat-barokke steden Ragusa, Modica en Scicli.
Syracuse
De provincie Syracuse met de schitterende hoofdstad Syracuse, de steden Noto en Palazzolo Acreide en de archeologische plaats Pantalica, alle opgenomen op de Werelderfgoedlijst van UNESCO.
Trapani
De provincie Trapani met de pittoreske plaats Erice.

Tot de autonome regio Sicilië behoren ook de Liparische of Eolische Eilanden, het eilandje Ustica, de Egadische Eilanden, het eiland Pantelleria en de Pelagische Eilanden. De laatste twee liggen voor de kust van Tunesië en behoren geologisch tot het Afrikaanse continent.

De provincie Messina (in het noordoosten) heeft veel lelijke, verwaarloosde industriegebieden. Het oostelijke deel van het eiland is ruw en bergachtig met als hoogste punt de Etna (ca. 3.300 m). Het westelijke deel van Sicilië is vriendelijker en groener. Hier vindt men citroenplantages en wijngaarden. Het landschap is heuvelachtig. De historische stadscentra zijn veelal interessant. De buitenwijken van de steden zijn echter onaantrekkelijk. De grote trek vanuit het platteland naar de steden na de Tweede Wereldoorlog maakte snelle stadsuitbreiding noodzakelijk, waarbij er nauwelijks aandacht was voor planologische beschouwingen.

Steden[bewerken]

  • Catania - Grote stad aan de voet van de Etna
  • Erice – Een Middeleeuws ommuurd stadje met een prachtig uitzicht over de kustlijn.
  • Noto – Na een aardbeving in 1693 is het stadje in uitbundige barokstijl herbouwd.
  • Palermo – De hoofdstad van het eiland
  • Syracuse - Een stad met oude Griekse bezienswaardigheden
  • Taormina - De oudste toeristenplaats van Sicilië met het schitterend gelegen Teatro Greco (Grieks theater).

Andere bestemmingen[bewerken]

Info[bewerken]

Geschiedenis[bewerken]

De geschiedenis van Sicilië is sterk beïnvloed door de centrale ligging van het eiland in de Middellandse Zee. Voor de zeevaart en voor de handel waren de steden van Sicilië altijd van groot belang. Keer op keer namen nieuwe heersers bezit van het eiland en mengden nieuwe culturen zich met de lokale bevolking. Foeniciërs, Grieken, Carthagers, Romeinen, Arabieren, Normandiërs, Duitsers, Fransen en Spanjaarden hebben over het gehele eiland zichtbaar hun sporen achtergelaten.

Klimaat[bewerken]

Sicilië heeft een mediterraan klimaat met warme tot hete, droge zomers en milde, natte winters. Aan de kust bedraagt de temperatuur in de zomer gemiddeld 26 °C en in de winter 10 °C. In het zuiden kunnen door het waaien van de Scirocco (een hete wind uit de Sahara) temperaturen tot boven 40 °C worden bereikt. In het binnenland is het in vergelijking met de kustgebieden koeler. Hier zijn de gemiddelde temperatuur 19 °C in de zomer en 5 °C in de winter. Boven de 2000 meter kan het in de winter streng vriezen en sneeuwen.

Van mei tot september is het op enkele korte buien na droog. In de periode van oktober tot februari valt de meeste neerslag. In de bergen in het noorden valt meer neerslag dan in de zuidelijke gebieden. Messina is de stad met de meeste regen. Catania heeft dankzij haar ligging achter de Etna de minste neerslag. Palermo heeft door zijn ligging aan de kust, omsloten door bergen, een afwijkend microklimaat. Er heersen hoge temperaturen en een uitzonderlijk hoge luchtvochtigheid. Daardoor heeft Palermo vegetatie die je verder nergens op Sicilië aantreft (o.a. kapokbomen, Paternosterbomen). De heetste stad op Sicilië is Syracuse.

Flora en fauna[bewerken]

Eens was Sicilië geheel met bos bedekt. Door de eeuwen heen werd een groot gedeelte gekapt voor hout voor de scheepsbouw en om nieuwe landbouwgronden aan te leggen. Daarbij werd de Maquis teruggedrongen die nu vooral in de west- en de zuidkust te vinden is. In de gebergten Monti Madonie en de Monti Nebrodi vormen Siciliaanse sparsoorten nog steeds grote, aaneengesloten bosgebieden. Ook groeien er kurkeiken, beuken, dennen en johannesbroodbomen (Ceratonia siliqua). Ondanks de niet aflatende ontbossing heeft Sicilië met 3000 verschillende plantensoorten de grootste diversiteit aan vegetatie van alle Middellandse Zeeëilanden. Naast een verscheidenheid aan wilde bloemen, zoals bougainville, jasmijn, mimosa en orchideeën gedijen in sommige regio's van het eiland subtropische en tropische planten, zoals rubberbomen, bananenbomen en papyrusplanten. Sinds het Griekse tijdperk zijn wijngaarden en olijfbomen de belangrijkste gewassen. Tarwe wordt sinds de Romeinse tijd verbouwd. Door de invloed van de Arabieren zijn citroen- en amandelbomen in cultuur gebracht en de Spanjaarden brachten de tomaten, paprika's en aubergines. Bijzonder vruchtbaar voor de teelt van groenten en fruit zijn de hellingen van de Etna en de laaglanden ten zuiden van Catania.

Door ontbossing en door intensieve jacht werden wilde dieren zoals herten, wolven, vossen en wilde katten bijna uitgeroeid. Er is een divers zeeleven met tonijn, zwaardvis en schaaldieren. Aan de oevers van de Pelagische Eilanden komen zeeschildpadden (Caretta caretta) voor. Verschillende soorten reptielen zijn endemisch zoals de Siciliaanse moerasschildpad (Emys trinacris), de Moorse en de Griekse landschildpad. Daarnaast komen twee gekkosoorten op het eiland voor: de muurgekko en de Europese tjitjak. De westerse smaragdhagedis is de grootste hagedis in Sicilië. Daarnaast komen de Algerijnse zandloper, de ruïnehagedis en de Siciliaanse hagedis op het eiland voor. Van de vier slangensoorten op het eiland is alleen de adder giftig, terwijl de Italiaanse Aeskulapslang (Zamenis lineatus), de geelgroene toornslang (Hierophis viridiflavus) en de luipaardslang (Zamenis situla) niet giftig zijn.

Feestdagen[bewerken]

1 januari Nieuwjaar (Capodanno)
6 januari Driekoningen (Giorno dell'epifania)
2e paasdag (Lunedi di Pasqua)
25 april Bevrijdingsdag (La resistenza)
1 mei Dag van de arbeid (Festa del lavoro)
1 juni Oprichtingsdag van de republiek (Festa del repubblica)
15 augustus Maria-Hemelvaart (Ferragosto)
1 november Allerheiligen (Ognissanti)
8 december Onbevlekte Ontvangenis (L'Immacolata)
25 december Kerstmis (Natale)
26 december Santo Stefano

Arriveren[bewerken]

Per vliegtuig[bewerken]

Het vliegtuig wordt het meest gebruikt om Sicilië te bereiken. Er zijn internationale luchthavens in Catania, Palermo, Trapani en Comiso in de provincie Ragusa. De eilanden Pantelleria en Lampedusa hebben (kleine) vliegvelden. Deze zijn enkel vanuit andere Italiaanse bestemmingen te bereiken.

Per boot[bewerken]

Indien u niet vliegt of zwemt is de boot de enige manier om Sicilië te bereiken. Dit kan op meerdere manieren. Het snelst bereikt u het eiland met een ferryboot vanaf Villa San Giovanni. Ook vanaf Reggio di Calabria varen reguliere ferryboten naar Messina. De overtocht door de straat van Messina duurt ongeveer 20 tot 30 minuten. In het hoogseizoen kan het hier druk zijn maar reserveren is niet nodig. Vanaf Genua, Civitavecchia, Napels, Salerno, Malta en Tunis kunt u per boot naar Palermo reizen. Ook Trapani, Catania en Termini Imerese zijn per ferryboot te bereiken. Informeer bij een van de volgende maatschappijen voor meer informatie:

Per trein[bewerken]

De Minuetto Trenitalia is een moderne Italiaanse trein.

U kunt rechtstreeks een treinreis naar Palermo, Catania of Syracuse boeken bij de Treinreiswinkel. Kijk voor de dienstregeling hier. In Villa San Giovanni wordt u met trein en al ingescheept. Als u wilt, kunt u in de trein blijven zitten, maar het beste kunt u even uitstappen. Spreekt u liever Italiaans dan Nederlands, dan kunt u dezelfde informatie krijgen bij:

Per auto[bewerken]

Per een van de vele ferryboten kunt u eenvoudig het eiland bereiken. Op Sicilië liggen enkele autowegen waarvan op bepaalde stukken (A20 Messina-Palermo en A18 Messina-Catania) tol betaald moet worden.

Rondreizen[bewerken]

Het is niet iedereen gegeven om buiten het hoofdseizoen door Sicilië te reizen. Indien u niet aan schoolvakanties of vastgestelde vakanties gebonden bent, dan heeft een reis naar Sicilië in het voorjaar of in het najaar vele voordelen. In de zomer kan het onaangenaam heet zijn met temperaturen tot ver boven de 30 °C, het is druk, de prijzen bereiken hun hoogtepunt en accommodaties zijn moeilijker te verkrijgen. Natuurlijk is voor watersport en voor relaxen de zomer ideaal. Mocht de watertemperatuur echter niet uw eerste zorg zijn: in het voorjaar is de natuur op Sicilië prachtig met bloemenvelden zover het oog reikt en veel meer kans op heldere vergezichten. Rondreizen kan per auto (privé of huurauto), per bus, per trein of, zo u wil, per fiets.

  • Per auto - Op de internationale vliegvelden en in de grotere steden is het eenvoudig een auto te huren. Het is altijd raadzaam uw auto vooraf te reserveren. Houdt rekening met de verzekeringsvoorwaarden.
  • Per bus - Buslijnen bereiken bijna elke toeristische bestemming in Sicilië, en ze zijn sneller en comfortabeler dan treinen. Er zijn 3 bedrijven in Sicilië, Sais, Ast en Interbus, die de belangrijkste steden met elkaar verbinden. Lokale verbindingen zijn ook gewaarborgd door tal van kleinere bedrijven, maar deze rijden alleen op werkdagen. In het algemeen ligt het eindstation in de grotere steden tegenover het station of op de belangrijkste pleinen. Dienstregelingen zijn verkrijgbaar bij de bedrijfskantoren of bij de busstations. Tickets kunnen bij het bedrijfskantoor gekocht worden of rechtstreeks bij de bestuurder.
Spoorwegnet in Sicilië
  • Per trein – Het reizen per trein is comfortabel maar u bent minder flexibel dan per bus en zeker dan per auto. Alle Siciliaanse provincies zijn per spoor bereikbaar. Intercity treinen rijden er ook maar zijn nauwelijks sneller maar wel zo’n 50% duurder. Er rijdt bijvoorbeeld ook een sneltrein van Messina naar Palermo of Syracuse. Deze treinen komen vanaf het vasteland en meestal hebben ze enorme vertraging. U kunt ze beter vermijden, tenzij u naar het vasteland reist. Informatie bij Trenitalia.
  • Treno Museo(ook wel Treno Barocco genoemd) – Nee, geen serieus vervoermiddel om over heel Sicilië te reizen, maar toch is het leuk om het hier te vermelden. Iedere zondag rijdt in het hoogseizoen (tot eind september) een historische locomotief met twee wagons van het type Centoporti, van Syracuse naar Ragusa of, afwisselend per week, van Ragusa naar Syracuse. Hij rijdt langs Scicli, Noto en Modica en slingert door adembenemende landschappen. Bij ieder station stopt de trein een vol uur. Het traject is 112 km en helemaal gratis. Meer informatie kunt u bij de toeristenbureaus van Modica, Noto, Syracuse, Ragusa en Scicli krijgen.
  • Per fiets – De ANWB heeft een aardige folder samengesteld die goed bruikbaar is indien u van plan bent op Sicilië te gaan fietsen. Het bevat tips en routes door voornamelijk West-Sicilië. Fietsen op Sicilië

Taal[bewerken]

Op Sicilië wordt naast het Italiaans ook Siciliaans gesproken dat nauw verwant is aan het dialect van Calabrië. Het Siciliaans wordt als een afzonderlijke taal beschouwd.

Bekijken[bewerken]

Een uitgebreide beschrijving van bezienswaardigheden is mogelijk te vinden in het artikel van de betreffende provincie of stad.

Archeologische plaatsen[bewerken]

Op Sicilië zijn een groot aantal interessante archeologische plaatsen uit de Griekse periode:

Bovendien zijn er diverse archeologische vindplaatsen uit andere perioden:

  •    Villa Romana del Casale. Romeins in de provincie Enna
  •    Cava d'Ispica. Neolithisch en vroegchristelijk in de provincie Ragusa
  •    Heraclea Minoa. Romeins in de provincie Agrigento
  •    Villa Romana di Terme Vigliatore. Romeins in de provincie Messina
  •    Mozia. Fenicisch in de provincie Trapani
  •    Pantalica. Een necropolis in de provincie Syracuse

Regionale parken[bewerken]

Er zijn vier grote regionale parken op Sicilië:

  • Parco dell’Etna – In dit park in de provincie Catania ligt de Etna, de grootste actieve vulkaan van Europa.
  • Parco Fluviale dell'Alcantara – Het stroomgebied van de Alcantara in de provincie Messina
  • Parco Naturale Regionale delle Madonie – Een botanisch paradijs in de provincie Palermo
  • Parco Naturale dei Nebrodi – Een uitgestrekt bosgebied in het noordoosten voornamelijk in de provincie Messina

Andere bezienswaardigheden[bewerken]

  • De kathedraal van Cefalù - Een van de belangrijkste bouwwerken van de Normandisch-Arabische architectuur.
  • De vismarkt van Catania – Iedere dag, m.u.v. zondag , wordt op deze markt niet alleen de ongelooflijke rijkdom aan vis uit de Middellandse Zee aangeboden, maar ook vlees, kaas, fruit en groenten. De grootste markt van Sicilië.
  • Cappella Palatina – In Palermo is deze schitterende kapel van Normandische koningen te bewonderen.
  • De dom van Syracuse – Een kathedraal waarvan de oorsprong al in de oudheid ligt en door de eeuwen heen is uitgebouwd met zichtbare Griekse, Romeinse en Christelijke invloeden.

Eilanden[bewerken]

  • Eolische Eilanden - Vulcano, Lipari, Salina, Filicudi, Alicudi, Panarea en Stromboli in de provincie Messina;
  • Egadische Eilanden - Levanzo, Favignana en Marettimo in de provincie Trapani;
  • Pelagische Eilanden - Linosa, Lampedusa, Lampione en Isola dei Coniglie in de provincie Agrigento;
  • Ustica - in de provincie Palermo;
  • Pantelleria - in de provincie Trapani.

Doen[bewerken]

Stranden[bewerken]

Cefalù

Veel stranden zijn in Italië in privébezit, zo ook in Sicilië. Niet zelden moet u entree betalen of is het strand alleen te bereiken via een hotel of restaurant. Dat kan een bron van ergernis zijn zeker als u na een wandeling door de natuur het verleidelijke water van de Middellandse Zee ziet. In de meeste badplaatsen vindt u vrijwel altijd een publiek gedeelte en gelukkig zijn er ook nog stille ongerepte stranden te vinden.

  • Cefalù – Aan de noordelijke rotskust met zand en kiezelstrand. Ideaal voor duikers.
  • Capo d'Orlando - Aan de noordkust met zand en kiezelstrand.
  • Eraclea Minoa – Aan de zuidkust. Brede , lange zandstranden. Geschikt voor kinderen.
  • Fiumefreddo di Sicilia – Aan de oostkust, iets ten zuiden van Giardini Naxos. Het strand staat bekend als La spiaggia di Marina di Cottone.
  • Giardini Naxos – Aan de boulevard. Fijn kiezelstrand.
  • Letojanni – Aan de oostkust iets ten noorden van Taormina. Een breed strand van fijne kiezels. Veel voorzieningen. Het strand loopt vrij snel af, dus uitkijken met kleine kinderen.
  • Marina di Ragusa – Aan de oostelijke zuidkust. Hier komen de Italiaanse toeristen. Disco aan het strand.
  • Marina di Modica - Aan de zuidkust. Ideaal voor surfers.
  • Marinella di Selinunte – Aan de westelijke zuidkust. Brede zandstranden die langzaam aflopen. Geschikt voor kleine kinderen.
  • San Vito lo Capo – Het mooiste zandstrand op het eiland, tussen Palermo en Trapani, omgeven door bergen. Zeer geschikt voor kinderen.
  • San Leone - Aan de Zuidkust nabij Agrigento. Mooi breed zandstrand aan de Middellandse Zee. Vele faciliteiten .

Eten[bewerken]

Marsala

De Siciliaanse keuken is een van de oudste en meest diverse regionale keukens van Italië. Een typische voorgerecht of tussengerecht is arancini, kleine gevulde rijstballetjes (warme sinaasappels), of Sfincione, een soort pizza van brooddeeg. Pasta con le sarde is een pastagerecht uit Palermo met sardines. Uit Catania komt de Pasta alla Norma, met aubergine. Een specialiteit van het platteland is het Farsumagru, een rijk gevulde rollade. In de kustgebieden wordt vis vaak gevuld zoals de Sarde a Beccafico. Bij gebakken vis of vlees wordt traditioneel Insalata di Arance geserveerd, een oranje salade door de stukjes sinaasappel en de rode uien. Siciliaanse kaassoorten zijn Ragusano (meestal aangeduid alleen als Cacciocavallo) en Pecorino Siciliano.

Snoep speelt een bijzondere rol in Sicilië. De recepten zijn vaak afkomstig uit de Arabische periode. Beroemd zijn de Cassata, een kleurrijk versierde taart, de Frutta Martorana, fruit van marsepein (speciaal vervaardigd met Allerheiligen), en Cannoli, met ricotta-crème gevulde deegrolletjes.

Sicilie is de grootste wijnleverancier van Italië met Cerasuolo di Vittoria en Nero d'Avola als vlaggendragers. Marsala is likeurachtige versterkte wijn die zowel droog (secco), halfdroog (demisecco) als zoet (dolce) te verkrijgen is.

Indien u in een restaurant gaat eten dan wordt van u verwacht dat u ten minste een voorgerecht (antipasti) en een hoofdgerecht (secondo) besteld. Een dessert (dolce of formaggio) is zeer gebruikelijk. U sluit uw diner (cena) af met een kopje koffie (caffè) en dat mag best een cappuccino zijn als u een espresso te straf vindt. Mocht u een compleet diner te overdadig vinden, ga dan naar een kleine bar waar de kans groot is dat u er een stuk pizza, een portie olijven of zoete en zoute hapjes kunt bestellen.

Uitgaan[bewerken]

Overnachten[bewerken]

Vooral aan de toeristische oostkust is een groot aanbod aan hotels waarvan middenklasse hotels (3 tot 4 sterren) het grootste aandeel vormen. Hier, en in Palermo en Catania, liggen de tarieven hoger dan in de rest van het eiland. Het comfort is echter vaak niet beter dan in de goedkopere hotels. In het algemeen hebben de hotels in Sicilië de neiging het met de service, comfort en properheid niet zo nauw te nemen. Ook lawaai kan aanleiding tot irritatie geven.

In alle vakantieplaatsen van Sicilië zijn campings in diverse categorieën te vinden. Wildkamperen is streng verboden. Informeer bij Camping Sicilia voor meer informatie.

Indien u in het hoogseizoen uw vakantie naar Sicilië gepland hebt is het verstandig tijdig uw accommodatie te reserveren. In het voor- en naseizoen bestaat dit probleem nauwelijks. Zelfs in Taormina of Giardini Naxos is het vinden van een hotelkamer dan geen probleem.

Kopen[bewerken]

  • Siciliaans keramiek. Bezoek de ateliers van Caltagirone of S. Stefano di Camastra en verbaas u over de lage prijzen.
  • Schoenen, tassen, Pupi (metalen poppen) en papyrus uit Syracuse.
  • Culinaire lekkernijen zoals: kappertjes, Marsala wijn, amandelkoekjes, ingelegde olijven en aubergines, Etna paddenstoelen en gedroogde tomaten.
  • Een Trinacria: Trinacria is de oernaam voor Sicilië en wordt gesymboliseerd door het hoofd van een meisje met daaromheen drie benen die de drie gebergten van het eiland voorstellen. Het symbool is afgebeeld op de vlag van Sicilië en is in allerlei vormen een gewild souvenir.

Winkels, ook in de grote steden, zijn veelal gesloten van 13.00 tot 16.00 of 17.00 uur.

Veiligheid[bewerken]

Wie Sicilië zegt, zegt maffia. Maar wat heeft een vakantieganger te vrezen? De toerist heeft van de tegenwoordige werkwijze van de maffia niets te vrezen. Hij kan zich beter zorgen maken om de alledaagse kleine criminaliteit zoals tasjesdiefstal en zakkenrollerij. Daarin is Sicilië echter niet uniek. Dat komt in alle vakantielanden voor. Ook voor de beruchte bloedwraak hoeft u zich niet druk te maken. Samengevat: Sicilië is een veilige vakantiebestemming.

Adressen en telefoonnummers[bewerken]

  • Politie 113.
  • Brandweer 115.
  • Wegenwacht 116.
  • Nederlands Consulaat CataniaVia Anzalone 7, 95131 Catania +39 095 310629.
  • Belgisch Consulaat CataniaVia Escriva 2, 95125 Catania +39 095 438622.
  • Nederlands Consulaat PalermoVia Americo Amari, 90139 Palermo +39 091 586527.
  • Belgisch Consulaat PalermoVie Liberta159, 90143 Palermo +39 091 305132.
Dit is een gids-artikel. Het bevat een grote hoeveelheid aan goede, kwalitatieve informatie over relevante attracties, uitgaansgelegenheden en hotels. Duik erin en maak het een ster-artikel!


Regio's van Italië

Abruzzen · Apulië · Basilicata · Calabrië · Campanië · Emilia-Romagna · Friuli-Venezia Giulia · Lazio · Ligurië · Lombardije · Marche · Molise · Piëmont · Sardinië · Sicilië · Toscane · Trentino-Zuid-Tirol · Umbrië · Valle d'Aosta · Veneto


 
Provincies van Italië

Agrigento | Alessandria | Ancona | Aosta | Arezzo | Ascoli Piceno | Asti | Avellino | Bari | Belluno | Benevento | Bergamo | Biela | Bologna | Brescia | Barletta-Andria-Trani | Bozen-Zuid-Tirol | Brindisi | Cagliari | Caltanisetta | Campobasso | Caserta | Catania | Catanzaro | Chieti | Como | Cosenza | Cremona | Crotone | Carbonia-Iglesias | Cuneo | Enna | Fermo | Ferrara | Florence | Foggia | Forlì-Cesena | Frosinone | Genua | Gorizia | Grosseto | Imperia | Isernia  | L'Aquila | La Spezia | Latina | Lecce | Lecco | Livorno | Lodi | Lucca | Macerata | Mantua | Massa-Carrara | Matera | Messina | Milaan | Modena | Monza e Brianza | Medio Campidano | Napels | Novara | Nuoro | Ogliastra | Oristano | Olbia-Tempio | Padua | Palermo | Parma | Pavia | Perugia | Pesaro e Urbino | Pescara | Piacenza | Pisa | Pistoia | Pordenone | Potenza | Prato | Ragusa | Ravenna | Reggio Calabria | Reggio Emilia | Rieti | Rimini | Rome | Rovigo | Salerno | Sassari | Savona | Siena | Sondrio | Syracuse | Tarente | Teramo | Terni | Trapani | Trente | Trevisio | Triëst | Turijn | Udine | Venetië | Varese | Verbano Cusio Ossola | Vercelli | Verona | Vibo Valentia | Vicenza | Viterbo